Een jaar in Venetië

Geupdated: 1 december 2009 om 8 uur 23.

Wie van plan is vandaag of morgen naar Venetië te gaan zij gewaarschuwd: er wordt flink hoog water verwacht, het roemruchte acqua alta. Weliswaar minder hoog als op de morgen van 1 december vorig jaar toen het tijdens vloed 156 cm boven het normale peil stond,  maar de verwachting voor 30 november is niettemin indrukwekkend: om 8.35 uur wordt een waterstand verwacht die 130 cm hoger is dan normaal.
Op dat tijdstip zijn lieslaarzen erg handig – maar één, twee uur eerder of later volstaan gewone rubberlaarzen alweer. Zo lang duurt vloed per slot van rekening niet.

In Venetië worden de acqua altaverwachtingen precies bijgehouden. Ze worden dus ook geregeld  aangepast – bijvoorbeeld wanneer er onverhoeds storm opsteekt die het water de stad injaagt.

Update, 1 december 8.23 uur:
Vandaag is het springvloed en de wind stuwt het water de stad in, om 09.10 uur wordt een waterstand verwacht van 130 cm boven het normale peil. Morgenochtend is het al minder, de verwachting voor 09.45 uur is dan een stand van 100 cm zoals op onderstaand staatje van de website van Venetië is te zien.
Daarna lijkt het ergste – in elk geval voorlopig – voorbij. Afgaand op de weersverwachting voor die dagen kun je – mits met rubber laarzen aan – ook tijdens acqua alta overal gewoon  lopen, behalve misschien op het het San Marcoplein, het laagst gelegen gedeelte van de stad.

Venetië zou Venetië niet zijn zonder tentoongestelde beeldende kunst. Nu het einde van de Kunstbiennale wel erg dicht nadert (22 november is de laatste dag)  beginnen er bijna wekelijks andere exposities, onder meer op het glaseiland Murano.
Daar is Palazzo da Mula nu opengesteld voor het publiek.
In de tentoonstelling Palazzo Aperto is – hoe zou het hier anders kunnen  – veel glas te zien,  geblazen door plaatselijke kunstenaars, maar er is ook veel aandacht voor de geschiedenis van het eiland in de vorm van foto’s en verhalen en er zijn geregeld  voorstellingen. Tot 27 juni 2010.

Vermoedelijk is geen tekening van Leonardo da Vinci beroemder geworden dan de Vetruviusman, een studie naar de verhoudingen van het menselijk lichaam.  De titel verwijst naar Marcus Vetruvius Pollio,  architect, en auteur van het oudst bekende standaardwerk over maten en verhoudingen. De afbeelding (uit circa 1490) is een onderdeel van een serie.
De Vetruviusman is eigendom is van de Gallerie dell’Accademia en dus permanent in Venetië,  maar toch is de tekening zelden te bezichtigen. Eeuwenoud papier is nu eenmaal buitengewoon kwetsbaar, dat moet je niet te vaak aan licht blootstellen.
Maar op het ogenblik heeft iedereen de kans om het origineel met eigen ogen te bekijken: het is tot 10 januari 2010 tentoongesteld in de Accademia.
Wie er naartoe wil doet er goed aan van tevoren een kaartje te reserveren, dat kan hier. Het museum ligt aan het Canal Grande in Dorsoduro,  naast de brug Ponte de l’Accademia.

Ook al kent Nederland hulpsinterklazen, van een sinterklazenschool heb ik nog nooit gehoord. Zelfs niet van een sinterklazenschool in Spanje. Zo’n school was er ook niet in Italië, maar blijkbaar werd dat ervaren als een gemis. Er waren tenminste al snel 300 aanmeldingen toen het dorp Noventa di Piave in de provincie Venetië aankondigde te beginnen met een opleiding voor Babbo Natale, het Italiaanse equivalent van de kerstman.
Voor zoveel leerlingen heeft de kerstmannenopleiding (nog?) geen plaats,  de school is deze week begonnen met 40 pupillen. Op de foto boven dit stukje is een aantal van de aspirant-kerstmannen te zien.
De cursus duurt anderhalve maand en naast theorie wordt onder meer les gegeven in het vak pakjes maken.
De opleiding staat onder auspiciën van de kerstmannenacademie in Rovaniemi, Lapland.

Honden en katten staan in Venetië in hoog aanzien en daar blijft het niet bij, velen hebben er ook een zwak voor honden- en kattenknuffels. Daarom zijn in de pasticceria zelfs pluche huisdieren te koop. Die hebben geen chocolaatjes in hun buik zoals ik eerst veronderstelde, maar een batterijtje: door de energie die dat levert is het net alsof ze ademen.
Ze zijn een hit bij de toeristen. Zo te zien hebben die hierop gewacht: dieren die je niet hoeft uit te laten,  geen eten nodig hebben (behalve af en toe een nieuwe batterij), geen lawaai maken en die niet gaan protesteren, hoe lang je ze ook knuffelt. En door hun ‘ademhaling’ kun je je nog verbeelden dat ze leven ook.
Niet alleen toeristen zijn er trouwens door gefascineerd. Pas stonden zo’n tien agenten net zo lang voor de etalage van de pasticceria tot ze het zeker wisten: ja, ze ademen echt. Zo lang de batterij tenminste niet op is.

Ach, wat was Venetië een jaar geleden blij toen er eindelijk een vierde brug was over het Canal Grande, de voornaamste waterweg van de stad. Eindelijk een handige, rechtstreekse verbinding tussen het bus- en het treinstation.
De twee stations liggen weliswaar dichtbij elkaar, maar aan weerszijden van het water. Wie van het ene naar het andere station wilde moest óf de vaporetto nemen, de waterbus, óf een paar fikse bruggen met heel wat treden. Mensen met veel bagage weten wel iets leukers.
Vandaar de nieuwe brug, de Calatrava. Hij is genoemd naar de Spaanse architect die hem heeft ontworpen, Santiago Calatrava.

De brug is inmiddels twaalf maanden open, en dat waren even zovele maanden gedoe. Vandalen mogen graag hun naam in het bouwsel  kerven (met hoge patroulleringskosten tot gevolg in de hoop verdere vernieling te voorkomen), anderen  verkijken zich op de glazen vloerplaten en struikelen of vallen,
en Venetianen klagen over de maat van de treden.
De Calatrava lóópt niet lekker. Je moet heel bewust letten op het formaat van je stappen, want de verhouding tussen de lengte en hoogte van de traptreden is zacht gezegd opmerkelijk.
Nou is dat vast wel ergens goed voor, je bij elke stap realiseren hoe je je precies beweegt, maar het is eigenaardig wanneer een brug je daartoe dwingt. De klacht is algemener dan grappig is, de eerste Venetiaan die gedachtenloos over de Calatrava kan lopen moet ik nog tegenkomen.
Het is niet eens het ergste bezwaar. Volgens een artikel in Il Gazzettino van vandaag, de plaatselijke krant, is de brug nu officieel onveilig verklaard.

Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Wie in Venetie per trein aankomt of vertrekt moet bij het station nog een fikse barrière nemen: trappen, aan de buitenkant. Nu, in het hoogseizoen, kun je op die trappen met je bagage zelden rechtdoorlopen. Toeristen mogen zich er graag met hun hele hebben en houwen op installeren om het Canal Grande eens goed in zich op te nemen of om rustig te bedenken wat ze verder zullen doen.

Daarom een geheimtip. Die trappen hoef je niet te nemen, er is een andere manier. Iets voorbij het eerste perron, aan de zijkant van het station, is ook een uitgang. Daar loop je via een lichtglooiende straat naar beneden, richting vaporetti. Voor wie vóór het station staat is het de eerste straat rechts, pal naast het station.
In Venetie wordt het treinstation trouwens vaker aangeduid als ferrovia, ijzeren weg dan als station. Overal in de stad staan bordjes met de tekst ferrovia en een pijl, wie die volgt komt vanzelf bij het station. Ook bij de haltes van de vaporetti, de waterbussen staan bordjes met de tekst ferrovia. Het is maar dat u het weet, misschien voorkomt dat vergeefs gezoek naar het station.

Een handige nieuwe website voor mensen
die van plan zijn Venetië te bezoeken is
http://veniceconnected.com/
Anders dan bij de toeristenwebsite hellovenezia die al eerder in dit blog is genoemd  heb je hier de keuze uit de talen Engels, Frans, Duits, Spaans en Italiaans, wel zo makkelijk voor buitenlandse bezoekers die tevoren kaartjes willen bestellen voor de vaporetti, de waterbussen, de Biennale, musea en/of kerken.
Wie de moeite neemt al vóór aankomst een één- of meerdaagsabonnement voor de vaporetti te bestellen is goedkoper uit dan wie dat pas na aankomst koopt.

‘Italianen zijn lui,’  is in Noord-Europa nogal eens te horen. Na een jaar in Venetië ben ik daar niet meer zo zeker van.
Zeker, vrijwel elke maand is er wel een staking bij het openbaar vervoer – zo niet een hele dag, dan toch wel een paar uur. En om nou te zeggen dat ze de enige stakers zijn: neuh.
Ook is reageren op email bij bedrijven ongebruikelijk, zelfs wanneer het antwoord gewoon paraat blijkt te zijn wanneer je vervolgens maar eens opbelt.

Maar kleine zelfstandigen werken hard. Op de hoek van de straat zit een pizzeria annex restaurant dat deze week zomaar een dag dicht was. De reden? De bestrating was er voor werkzaamheden opengebroken, het zou binnen een geweldige stofboel zijn geworden wanneer ze gewoon waren opengegaan. Niet echt iets om je gasten op te trakteren. ‘Leuk voor de kinderen, pappa een hele dag thuis,’ zei ik de volgende dag tegen een van de twee broers die samen het etablissement runnen.
‘Ja, één dag per jaar,’ antwoordde hij. Dat is niet helemaal waar, met Kerst zijn ze ook een dag dicht. Maar verder? Nooit.

Voor de maskermaakster in de straat geldt hetzelfde. Lange dagen, niet zelden van ’s morgens een uur of negen tot ’s avonds een uur of elf. Wanneer de winkel open is kan ze zich niet voldoende concentreren om nieuwe ontwerpen te maken, dat moet dus ’s avonds gebeuren. Vaak  ’s avonds laat.

Maar dezer dagen ben ik het meest onder de indruk van de bouwvakkers en de restaurateurs. Het is op het ogenblik warm in Italië, een graad of zes warmer dan normaal, via radio en televisie word je er dan ook geregeld aan herinnerd dat je genoeg moet drinken. Niettemin wordt in de straat nu een appartement verbouwd en afgaand op de timmergeluiden is de werkdag geen greintje korter dan anders.
En vanmorgen stond ik even te kijken hoe de restauratie van een huis bij Ca’Rezzonico vordert. Een jonge vrouw is daar al maanden mee bezig, in opdracht van de eigenaar herstelt ze de buitenkant in oude glorie – vensterbank na vensterbank, dorpel na dorpel, muur na muur. Ook vandaag was ze aan het werk, staande op een ladder, in de volle zon.

Wie Venetië niet kent raakt er makkelijk de weg kwijt, er zijn zoveel smalle stegen en straten dat het soms knap lastig is om de juiste terug te vinden. Een toerist meende vandaag dat hij precies onthouden had waar zijn hotel was, zelfverzekerd zei hij:  ‘Het was bij een brug.’
Dat helpt in Venetië ongeveer even goed als in Amsterdam.

Gelukkig zijn er een paar basisregels. Venetië is niet per straat genummerd, maar per wijk. Een huisnummer kan daardoor heel hoog zijn, er zijn wijken met 5000, 6000 of 7000 huizen. Wie  de naam onthoudt van de wijk, sestiere -  Santa Croce, San Polo, Dorsoduro, San Marco, Castello of Cannaregio – en het huisnummer kan op straat al zien of hij in de buurt is.
Zo’n 2000 nummers te hoog of te laag? Nog een eindje doorlopen.
Er een dikke 300 nummers vandaan? Dan ben je er al bijna.
Wil je een plek terugvinden, dan heb je meer aan de naam van de sestiere en het huisnummer dan aan de naam van de straat. De straatnamen zijn  weliswaar veel ouder dan de nummering, maar ze kunnen verwarrend zijn.
Elke wijk heeft bijvoorbeeld haar eigen Calle della Madonna, Straat van de Madonna en je kunt ook in alle zes naar de Calle dei Preti, Straat van de Priester, maar er zijn veel meer namen met het woord priester erin – bijvoorbeeld de Eerste en Tweede Straat van de Priester (Calle Primo e Secondo dei Preti)  en de Straat van de Priester van de Doge (Calle dei Preti detta del Doge).
Maar er is geen sestiere met zes gelijke huisnummers, wie die onthoudt komt wel waar hij wezen wil.