Een jaar in Venetië

Op internet is nu op tal van plaatsen te lezen dat Venetië onder water staat.
Dat is maar zeer ten dele waar.  Deze week zijn elke nacht inderdaad wel delen van de stad overstroomd, maar de enigen die daar last van hebben zijn winkeliers en mensen die op de beganegrond wonen: die moeten maatregelen nemen om de boel binnen droog te houden.

De meeste toeristen merken het niet eens, die liggen op acqua altatijd in bed. Tegen de tijd dat ze opstaan is het water al lang weer weggetrokken. Zo lang  duurt vloed per slot van rekening niet, zelfs niet tijdens springtij.
De enige uitzondering is vannacht, kerstnacht. Wie naar de nachtmis wil doet er goed aan rubber laarzen aan te trekken.
Morgen, 25 december, is het ergste alweer voorbij. Ook de bewoners en winkeliers kunnen ’s nachts dan met een gerust hart gaan slapen.

Het is een goede mussenwinter. Geen idee waardoor het komt, maar er zijn veel meer mussen in Venetië dan vorig jaar december.  En blijkbaar voelen ze zich sterk nu ze met velen zijn. Een aantal zoekt ronduit het gezelschap van mensen en ze gaan de duiven niet meer merkbaar uit de weg, ook al vormen die in de stad toch een overweldigende meerderheid.  Her en der hupsen de soorten broederlijk naast elkaar rond, alsof ze niet alletwee uit zijn op de schaarse kruimels die ’s winters van de restauranttafels vallen.
Daar was een jaar geleden geen sprake van.  Wanneer de duiven zich toen een bepaalde plek hadden toegeëigend konden de mussen hooguit stiekem wat kruimels mee te pikken.
Zouden de vogels aan een vredesmissie zijn begonnen?

Geupdated: 1 december 2009 om 8 uur 23.

Wie van plan is vandaag of morgen naar Venetië te gaan zij gewaarschuwd: er wordt flink hoog water verwacht, het roemruchte acqua alta. Weliswaar minder hoog als op de morgen van 1 december vorig jaar toen het tijdens vloed 156 cm boven het normale peil stond,  maar de verwachting voor 30 november is niettemin indrukwekkend: om 8.35 uur wordt een waterstand verwacht die 130 cm hoger is dan normaal.
Op dat tijdstip zijn lieslaarzen erg handig – maar één, twee uur eerder of later volstaan gewone rubberlaarzen alweer. Zo lang duurt vloed per slot van rekening niet.

In Venetië worden de acqua altaverwachtingen precies bijgehouden. Ze worden dus ook geregeld  aangepast – bijvoorbeeld wanneer er onverhoeds storm opsteekt die het water de stad injaagt.

Update, 1 december 8.23 uur:
Vandaag is het springvloed en de wind stuwt het water de stad in, om 09.10 uur wordt een waterstand verwacht van 130 cm boven het normale peil. Morgenochtend is het al minder, de verwachting voor 09.45 uur is dan een stand van 100 cm zoals op onderstaand staatje van de website van Venetië is te zien.
Daarna lijkt het ergste – in elk geval voorlopig – voorbij. Afgaand op de weersverwachting voor die dagen kun je – mits met rubber laarzen aan – ook tijdens acqua alta overal gewoon  lopen, behalve misschien op het het San Marcoplein, het laagst gelegen gedeelte van de stad.

Ook al kent Nederland hulpsinterklazen, van een sinterklazenschool heb ik nog nooit gehoord. Zelfs niet van een sinterklazenschool in Spanje. Zo’n school was er ook niet in Italië, maar blijkbaar werd dat ervaren als een gemis. Er waren tenminste al snel 300 aanmeldingen toen het dorp Noventa di Piave in de provincie Venetië aankondigde te beginnen met een opleiding voor Babbo Natale, het Italiaanse equivalent van de kerstman.
Voor zoveel leerlingen heeft de kerstmannenopleiding (nog?) geen plaats,  de school is deze week begonnen met 40 pupillen. Op de foto boven dit stukje is een aantal van de aspirant-kerstmannen te zien.
De cursus duurt anderhalve maand en naast theorie wordt onder meer les gegeven in het vak pakjes maken.
De opleiding staat onder auspiciën van de kerstmannenacademie in Rovaniemi, Lapland.

Honden en katten staan in Venetië in hoog aanzien en daar blijft het niet bij, velen hebben er ook een zwak voor honden- en kattenknuffels. Daarom zijn in de pasticceria zelfs pluche huisdieren te koop. Die hebben geen chocolaatjes in hun buik zoals ik eerst veronderstelde, maar een batterijtje: door de energie die dat levert is het net alsof ze ademen.
Ze zijn een hit bij de toeristen. Zo te zien hebben die hierop gewacht: dieren die je niet hoeft uit te laten,  geen eten nodig hebben (behalve af en toe een nieuwe batterij), geen lawaai maken en die niet gaan protesteren, hoe lang je ze ook knuffelt. En door hun ‘ademhaling’ kun je je nog verbeelden dat ze leven ook.
Niet alleen toeristen zijn er trouwens door gefascineerd. Pas stonden zo’n tien agenten net zo lang voor de etalage van de pasticceria tot ze het zeker wisten: ja, ze ademen echt. Zo lang de batterij tenminste niet op is.

Smaken verschillen, ook in Venetië. Deze week klaagde het Venetiaanse gemeenteraadslid Pietro Bortoluzzi in de pers over het beeld dat Charles Ray voor Punta della Dogana heeft gemaakt, ‘Jongen met kikvors’ .
Hij noemde het ‘van twijfelachtige allure’.
Om de een of andere reden vind ik dat meer een omschrijving voor Staphorst dan voor Venetië.

Ach, wat was Venetië een jaar geleden blij toen er eindelijk een vierde brug was over het Canal Grande, de voornaamste waterweg van de stad. Eindelijk een handige, rechtstreekse verbinding tussen het bus- en het treinstation.
De twee stations liggen weliswaar dichtbij elkaar, maar aan weerszijden van het water. Wie van het ene naar het andere station wilde moest óf de vaporetto nemen, de waterbus, óf een paar fikse bruggen met heel wat treden. Mensen met veel bagage weten wel iets leukers.
Vandaar de nieuwe brug, de Calatrava. Hij is genoemd naar de Spaanse architect die hem heeft ontworpen, Santiago Calatrava.

De brug is inmiddels twaalf maanden open, en dat waren even zovele maanden gedoe. Vandalen mogen graag hun naam in het bouwsel  kerven (met hoge patroulleringskosten tot gevolg in de hoop verdere vernieling te voorkomen), anderen  verkijken zich op de glazen vloerplaten en struikelen of vallen,
en Venetianen klagen over de maat van de treden.
De Calatrava lóópt niet lekker. Je moet heel bewust letten op het formaat van je stappen, want de verhouding tussen de lengte en hoogte van de traptreden is zacht gezegd opmerkelijk.
Nou is dat vast wel ergens goed voor, je bij elke stap realiseren hoe je je precies beweegt, maar het is eigenaardig wanneer een brug je daartoe dwingt. De klacht is algemener dan grappig is, de eerste Venetiaan die gedachtenloos over de Calatrava kan lopen moet ik nog tegenkomen.
Het is niet eens het ergste bezwaar. Volgens een artikel in Il Gazzettino van vandaag, de plaatselijke krant, is de brug nu officieel onveilig verklaard.

Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Heel ongewoon, een fietser op het San Marcoplein. Het blijkt trouwens ook niet te mogen, fietsen in Venetië. Ik had me er nooit in verdiept omdat het me zo’n gedoe leek. Elke brug is een trap en er zijn veel bruggen; je zou dus telkens moeten afstappen, je fiets alle treden omhoog tillen, daarna naar beneden om vervolgens hooguit een paar honderd meter te fietsen tot de volgende brug. Als het zo moet loop ik liever.
Door de trapbruggen is Venetië het domein van de voetgangers. Dat is ook de reden waarom fietsen er is verboden, niemand is er op andersoortig verkeer bedacht. De Britse mountainbikester had geen weet van dat verbod, daarom kreeg ze geen boete maar alleen een waarschuwing.  Maar wanneer ze nog eens wordt betrapt komt ze niet uit onder een boete van € 50,-.

Soms, op dagen dat de lucht heel helder is, kun je ze zien – de besneeuwde toppen van de Dolomieten. Ze lijken dan heel dichtbij. Puur gezichtsbedrog, wanneer je ze van Venetië uit wil bezoeken mag je daar wel een dag voor uittrekken.
De foto is gemaakt op Fondamente Nove, de kade waar de boten naar Murano en Burano vertrekken. Murano, het eiland dat beroemd is om het glas wat er wordt gemaakt, lijkt hier aan de voet van de Dolomieten te liggen. Ook al gezichtsbedrog. Wie er van Murano naartoe wil zal eerst naar Venetië moeten, rechtstreeks naar de bergen is niet mogelijk en per boot al helemaal niet.

Je vraagt je soms af hoe Italianen dat toch gedaan hebben, koken zonder tomaten. Het is moeilijk meer voor te stellen dat die pas in Europa zijn geïntroduceerd in 1493, na Columbus’  eerste reis naar Zuid-Amerika, en dat er daarna nog eeuwen overheen gingen voor ze hier populair werden. Die tomaten van Columbus waren trouwens geel, vandaar de Italiaanse naam pomodoro, gouden appel. Het oudst bekende recept staat in een Napolitaans kookboek van Antonio Latini, Lo scalco alla moderna (1692), ‘Tomatensaus, Spaanse stijl’.
In Zuid-Europa ging de verdere inburgering snel  – halverwege de 18de eeuw was er al een ware tomatencultuur in Italië en de Provence en een Spaans kookboek uit 1745 bevat (op een totaal van 200 gerechten) 15 recepten met tomaat – maar in dezelfde tijd vroeg de Engelse hovenier Philip Miller zich in The Gardener’s Dictionary (1752) af of tomaten wel eetbaar zijn. En pas in de 20ste eeuw staat de tomaat in heel in Europa op tafel, als salade of verwerkt tot soep of saus.

De Italianen kunnen in elk geval al eeuwen niet meer zonder. Vandaar de foto boven dit stukje, bijna alle soorten en rassen die daarop staan zijn in Venetië op de markt, allemaal voorzien van naam en toenaam. Alleen de tondo sardo ben ik nog niet tegengekomen. Mogelijk is die nog niet veel verder verspreid dan Sardinië, het eiland waar hij vandaan komt – sardo betekent Sardijns.

San Marzanotomaten.

In Italië lijkt er altijd wel plaats voor nóg een tomatenras erbij. Dit jaar is de costoluto fiorentino voor het eerst in Venetië te koop,
een Florentijnse tomaat. Ik heb hem nog niet gegeten. Een andere nieuweling wel, de canestrino of, in het Nederlands, ‘basketbal’.
Qua vorm heeft die inderdaad veel weg van zo’n
bal, zij het van een kleintje. Een canestrino
weegt  200-300 gram, je eet hem als tomatensla.
Universeel inzetbaar is de perino, die eten Italianen zowel rauw als verwerkt in warme gerechten. De grappolo, pachieno en ciliegino zijn alledrie gewild voor salade caprese, maar het beroemdst én geliefdst is de san marzano. Geen lekkerder tomatensaus dan die van zoete san marzano’s met hun stevige vruchtvlees en relatief geringe hoeveelheid  zaad.
Blikken san marzano’s uit Italië herken je aan de vermelding DOP op het etiket, de term heeft betrekking op de soort en het land van herkomst. San marzanozaad is trouwens overal ter wereld wel te koop, maar of het resutaat ook overal even lekker is? In Italië krijgen tomatenplanten heel wat meer zon dan in de meeste andere landen.