RSS 2 Feed

Giorgione, de schilder die pas na zijn dood beroemd werd

GiorgioneMadonna_Ermitage_big

Deze winter, 500 jaar nadat de schilder Giorgione overleed aan de pest, is zijn geboortehuis in Castelfranco (Veneto) veranderd in een museum waar, tot 11 april van dit jaar,  een tentoonstelling is te zien van zijn werk.

Tijdens zijn korte leven waren Giorgiones schilderijen slechts in kleine kring bekend, mogelijk omdat hij maar zelden kerkelijke opdrachten heeft gekregen. Zijn latere roem is mede te danken aan collega’s als Raphael, Titiaan en Leonardo da Vinci die zijn werk zeer bewonderden, er met andere schilders over praatten en ernaar verwezen. Inmiddels is Giorgiones werk zo beroemd dat het verspreid is over de belangrijkste musea van Europa zoals de Hermitage in Sint Petersburg, het Louvre in Parijs en in de Londense National Gallery. Voor deze tentoonstelling zijn Giorgiones schilderijen weer bij elkaar gebracht en nu is ze gezien heb begrijp ik waarom.

Zo’n 500 jaar geleden was het niet gebruikelijk bijbelse figuren af te beelden als gewone, echte mensen die je op straat wel eens zou kunnen tegenkomen. Giorgione daarentegen doet dat wel. Ook de Madonna heeft hij wel afgebeeldd als als een meisje van een jaar of zestien. De eerste keer dat ik een schilderij van zo’n jonge Maria-met-kind heb gezien. Het leek opeens heel waarschijnlijk dat ze zo in werkelijkheid is geweest.

Zie voor meer informatie:
www.giorgione2010.it

Gepost in Cultuur, Geschiedenis door Admin
Tags: , , , ,
3 Comments »

Santa Maria dei Miracoli, de madonna van de wonderen

Santa_Maria_dei_Miracoli_3_768 

Elke Venetiaan die wel een steuntje in de rug kan gebruiken brandt daartoe van oudsher een kaarsje bij de Maria van de Wonderen. Dat ben ik de Venetianen al snel gaan nadoen. Of je er nou helemaal in gelooft of niet, kwaad kan het niet. Je hoeft zo’n kaars niet zelf te branden, dat kun je ook best aan iemand anders vragen. Of doen voor iemand doen die die wel eens behoefte aan zo’n kaars kon hebben. Het is minimaal een vorm van geconcentreerd aan iemand denken.
De eerste keer dat ik er een kaars aanstak deed ik dat namens iemand die toen overdag absoluut geen tijd had om zelf naar de kerk te gaan. En ’s avonds is het gebouw gesloten, alsof de Madonna dan vrij heeft.
Na die eerste keer is het een gewoonte geworden: even naar Santa Maria dei Miracoli wanneer ik in de buurt van de kerk ben. Even een kaarsje branden. 
En dat, realiseer ik me nu, terwijl ik niet eens weet aan welke wonderen ze haar faam te danken heeft. Toch eens uitzoeken.

Gepost in Cultuur, Geschiedenis door Admin
Tags: , ,
4 Comments »

Hoog water

acqua-alta0ktx69ur_672-458_resize

Geupdated: 1 december 2009 om 8 uur 23.

Wie van plan is vandaag of morgen naar Venetië te gaan zij gewaarschuwd: er wordt flink hoog water verwacht, het roemruchte acqua alta. Weliswaar minder hoog als op de morgen van 1 december vorig jaar toen het tijdens vloed 156 cm boven het normale peil stond,  maar de verwachting voor 30 november is niettemin indrukwekkend: om 8.35 uur wordt een waterstand verwacht die 130 cm hoger is dan normaal.
Op dat tijdstip zijn lieslaarzen erg handig – maar één, twee uur eerder of later volstaan gewone rubberlaarzen alweer. Zo lang duurt vloed per slot van rekening niet.

In Venetië worden de acqua altaverwachtingen precies bijgehouden. Ze worden dus ook geregeld  aangepast – bijvoorbeeld wanneer er onverhoeds storm opsteekt die het water de stad injaagt.

Update, 1 december 8.23 uur:
Vandaag is het springvloed en de wind stuwt het water de stad in, om 09.10 uur wordt een waterstand verwacht van 130 cm boven het normale peil. Morgenochtend is het al minder, de verwachting voor 09.45 uur is dan een stand van 100 cm zoals op onderstaand staatje van de website van Venetië is te zien.
Daarna lijkt het ergste – in elk geval voorlopig – voorbij. Afgaand op de weersverwachting voor die dagen kun je – mits met rubber laarzen aan – ook tijdens acqua alta overal gewoon  lopen, behalve misschien op het het San Marcoplein, het laagst gelegen gedeelte van de stad.

bollettino_grafico-1-12

Gepost in Algemeen, Dagelijks leven, Feesten, Geschiedenis door Admin
Tags: , , , , ,
25 Comments »

Palazzo da Mula

murano-palazzo-da-mula-met-toren

Venetië zou Venetië niet zijn zonder tentoongestelde beeldende kunst. Nu het einde van de Kunstbiennale wel erg dicht nadert (22 november is de laatste dag)  beginnen er bijna wekelijks andere exposities, onder meer op hetmurano_palazzo_aperto glaseiland Murano.
Daar is Palazzo da Mula nu opengesteld voor het publiek.
In de tentoonstelling Palazzo Aperto is – hoe zou het hier anders kunnen  – veel glas te zien,  geblazen door plaatselijke kunstenaars, maar er is ook veel aandacht voor de geschiedenis van het eiland in de vorm van foto’s en verhalen en er zijn geregeld  voorstellingen. Tot 27 juni 2010.

Gepost in Algemeen, Cultuur, Geschiedenis door Admin
Tags: , , ,
2 Comments »

Fave voor Allerzielen

fava-dolce

Geen dag waarop in Venetië – en trouwens in de hele rooms-katholieke wereld – zoveel missen worden opgedragen om de doden te herdenken als op 2 november, Allerzielen.  Na afloop van de requiemmis gaat de naaste familie naar San Michelle, het begrafeniseiland van Venetië,  om bloemen neer te zetten bij de graven van ‘hun’ doden.
En thuis wachten er fave, een woord dat meestal tuinbonen betekent, maar in november zijn het koekjes ter grootte van een tuinboon. Ze bestaan vrijwel uit suiker en amandelen en uiterlijk zijn het net pepernoten, maar ik vind ze veel lekkerder.  Ze zijn gelukkig maar een paar weken te koop, want dat je er nou dunner van wordt…  Wat dat betreft kun je beter echte fave eten, tuinbonen.

Gepost in Cultuur, Eten en drinken, Geschiedenis door Admin
Tags: , ,
2 Comments »

Gouden dukaat als gouden standaard

venetian_ducat-1284

Vandaag, 31 oktober 1284 , is het precies 725 jaar geleden dat La Serenissima de gouden standaard introduceerde. Die dag bracht de Republiek Venetië de  gouden dukaat in omloop,  een munt waarvan de waarde vaststond.  Van dit moment af gold in de republiek een vaste goudprijs, een gouden standaard.

Dit is het ontwerp voor de eerste ducaat; boven: Zo zag de munt er in werkelijkheid uit.

Het ontwerp voor de eerste dukaat; middenboven: De echte munt.

De gouden dukaat was dus veel meer dan alleen een geldstuk, het was ook een  economische rekeneenheid. Bij de introductie werd de
waarde van de munt vastgesteld op 3,02 Venetiaanse lire, het gewicht op 3,56 gram
en het goudgehalte op 24 karaat. Het goudstuk
was dus zeer kostbaar, in de tijd dat de munt
werd ingevoerd was de waarde zo’n twee  weeklonen.
Geïnspireerd door het succes van de gouden standaard ging La Serenissima meer waardevaste geldstukken produceren – de zilveren dukaat in 1564 en twee jaar later de ducatello, een zilveren munt van 22,65 gram en een doorsnee van 40 mm.
Maar de gouden dukaat bleef de gouden standaard. Waarde,  gewicht en  goudgehalte bleven meer dan 500 jaar onveranderd tot, in 1787, de inval van Napoleon Bonaparte een einde maakte aan de onafhankelijke Republiek.

Gepost in Cultuur, Geschiedenis door Admin
Tags: , , , , ,
1 Comment »

Da Vinci’s verhoudingen: nu in de Accademia

da-vinci2_the_vitruvian_man

Vermoedelijk is geen tekening van Leonardo da Vinci beroemder geworden dan de Vetruviusman, een studie naar de verhoudingen van het menselijk lichaam.  De titel verwijst naar Marcus Vetruvius Pollio,  architect, en auteur van het oudst bekende standaardwerk over maten en verhoudingen. De afbeelding (uit circa 1490) is een onderdeel van een serie.
De Vetruviusman is eigendom is van de Gallerie dell’Accademia en dus permanent in Venetië,  maar toch is de tekening zelden te bezichtigen. Eeuwenoud papier is nu eenmaal buitengewoon kwetsbaar, dat moet je niet te vaak aan licht blootstellen.
Maar op het ogenblik heeft iedereen de kans om het origineel met eigen ogen te bekijken: het is tot 10 januari 2010 tentoongesteld in de Accademia.
Wie er naartoe wil doet er goed aan van tevoren een kaartje te reserveren, dat kan hier. Het museum ligt aan het Canal Grande in Dorsoduro,  naast de brug Ponte de l’Accademia.

Gepost in Algemeen, Cultuur, Geschiedenis door Admin
Tags: , , , ,
1 Comment »

Leonardo da Vinci, de uitvinder

leonardo-da-vinci-machineJaren geleden zag ik eens een tentoonstelling van de werktekeningen van Leonardo da Vinci. Een verbijsterende ervaring, Da Vinci (1452-1519) bleek zich in vrijwel alles te hebben verdiept wat mensen in de vijftiende eeuw maar bezig kon houden – van de verdediging van een stad en drukpersen af tot de aanleg van een kanaal en kamhamers toe.
Een aantal van zijn ideeën is direct toegepast, andere kwamen indertijd niet verder dan zijn tekenboek, maar nu zijn er schaalmodellen van gemaakt en die zijn op het ogenblik te zien in Venetië.
Driedimensionaal zijn ze nog verbluffender dan als tekening. Zo is Da Vinci de bedenker van de krik, ook al leefde hij vijf eeuwen geleden. Het houten ding in de expositie wijkt nauwelijks af van de moderne metalen versie. leonardo-bicycle1
Maar hij ontwiep veel meer, bijvoorbeeld een voorloper van de baileybrug (eentje van hout en touw), een watermolen en een fiets.
Het houten rijwiel is gemaakt aan de hand van een schets, het is nooit beproefd en ik zou er niet graag een ritje op maken, maar dat doet aan het bijzondere niets af. Na dit ontwerp kostte het nog zo’n 400 jaar om de eerste fiets te maken die ook werkelijk is bereden.

Afgaand op de collectie in Venetië was Da Vinci gefascineerd door vliegen en zweven. Voor de leonardo-the-flapping-wing
installatie die naast deze tekst is afgebeeld  gaf hij de volgende aanwijzingen:
* maak – om de vleugels echt te testen – een met hout en netten versterkte  papieren vleugel  van 20 arm-
lengten breed (12 m);
* bevestig die aan een plank van 200 pond en schiet die plotseling omhoog;
* wanneer de plank sneller omhoog komt dan de vleugels, dan is de proef als geslaagd te beschouwen.

Update 10 januari 2010
De duur van de tentoonstelling is inmiddels verlengd tot eind 2010. De expositie is te zien in de kerk van San Barnaba (Campo San Barnaba, sestiere Dorsoduro).

Gepost in Cultuur, Geschiedenis door Admin
Tags: , , ,
6 Comments »

Sterren kijken met Galilei Galileo

galileos-telescope_big

[geupdated 28 augustus 2009]

Vandaag is het 400 jaar geleden dat Galilei Galileo, toentertijd hoogleraar wiskunde aan de universiteit van Padua, de werking van een telescoop demonstreerde voor de senaat van La Serenissima, de Republiek Venetië.
Galileo kon het instrument trouwens uitvinden dankzij de Nederlanders.
Zodra de wiskundige hoorde dat ze in Holland een kijker hadden met een nieuw soort glas waarmee je voorwerpen in de verte kon bestuderen alsof je er bovenop stond, begon hij onmiddellijk zelf met de bouw van zo’n apparaat. Hij veranderde een en ander aan het ontwerp om het beeld sterker te maken en op 25 augustus 1609 liet hij het resultaat zien aan het bestuur van de stadstaat.
De senaat was dermate onder de indruk dat ze Galilei een hoger salaris toekenden en een aanstelling voor het leven.

Oorspronkelijk had de geleerde zijn vinding willen gebruiken voor militaire
en commerciële toepassingen zoals de bewaking van de zeekust, maar in de herfst van 1609 richtte Galilei zijn telescoop op de hemel en begon daarmee een nieuwe wetenschap: sterrenkunde.
De prent boven dit stukje dateert waarschijnlijk uit 1620, de maker is onbekend.

Gepost in Cultuur, Geschiedenis door Admin
Tags: , , ,
No Comments »

Italiaanse tomaten

soorten-tomaten

Je vraagt je soms af hoe Italianen dat toch gedaan hebben, koken zonder tomaten. Het is moeilijk meer voor te stellen dat die pas in Europa zijn geïntroduceerd in 1493, na Columbus’  eerste reis naar Zuid-Amerika, en dat er daarna nog eeuwen overheen gingen voor ze hier populair werden. Die tomaten van Columbus waren trouwens geel, vandaar de Italiaanse naam pomodoro, gouden appel. Het oudst bekende recept staat in een Napolitaans kookboek van Antonio Latini, Lo scalco alla moderna (1692), ‘Tomatensaus, Spaanse stijl’.
In Zuid-Europa ging de verdere inburgering snel  – halverwege de 18de eeuw was er al een ware tomatencultuur in Italië en de Provence en een Spaans kookboek uit 1745 bevat (op een totaal van 200 gerechten) 15 recepten met tomaat – maar in dezelfde tijd vroeg de Engelse hovenier Philip Miller zich in The Gardener’s Dictionary (1752) af of tomaten wel eetbaar zijn. En pas in de 20ste eeuw staat de tomaat in heel in Europa op tafel, als salade of verwerkt tot soep of saus.

De Italianen kunnen in elk geval al eeuwen niet meer zonder. Vandaar de foto boven dit stukje, bijna alle soorten en rassen die daarop staan zijn in Venetië op de markt, allemaal voorzien van naam en toenaam. Alleen de tondo sardo ben ik nog niet tegengekomen. Mogelijk is die nog niet veel verder verspreid dan Sardinië, het eiland waar hij vandaan komt – sardo betekent Sardijns.

San Marzanotomaten.

San Marzanotomaten.

In Italië lijkt er altijd wel plaats voor nóg een tomatenras erbij. Dit jaar is de costoluto fiorentino voor het eerst in Venetië te koop,
een Florentijnse tomaat. Ik heb hem nog niet gegeten. Een andere nieuweling wel, de canestrino of, in het Nederlands, ‘basketbal’.
Qua vorm heeft die inderdaad veel weg van zo’n
bal, zij het van een kleintje. Een canestrino
weegt  200-300 gram, je eet hem als tomatensla.
Universeel inzetbaar is de perino, die eten Italianen zowel rauw als verwerkt in warme gerechten. De grappolo, pachieno en ciliegino zijn alledrie gewild voor salade caprese, maar het beroemdst én geliefdst is de san marzano. Geen lekkerder tomatensaus dan die van zoete san marzano’s met hun stevige vruchtvlees en relatief geringe hoeveelheid  zaad.
Blikken san marzano’s uit Italië herken je aan de vermelding DOP op het etiket, de term heeft betrekking op de soort en het land van herkomst. San marzanozaad is trouwens overal ter wereld wel te koop, maar of het resutaat ook overal even lekker is? In Italië krijgen tomatenplanten heel wat meer zon dan in de meeste andere landen.

Gepost in Dagelijks leven, Eten en drinken, Geschiedenis door Admin
Tags: , , , , , , , , ,
2 Comments »
WP Theme & Icons by N.Design Studio
Entries RSS Comments RSS Inloggen