RSS 2 Feed

Een bibliotheek voor de Republiek

biblioteca-marciana-buitenkant

Vandaag is het 540 jaar geleden dat in Venetië het hart van de collectie arriveerde voor de  bibliotheek van de Republiek, de Biblioteca Nazionale Marciana op het San Marcoplein. Kardinaal Bessarione (1402-1492) had in mei 1468 het initatief genomen voor de stichting van de bibliotheek door de schenking van een basiscollectie en bij zijn gift te bepalen dat de verzameling vrij toegankelijk moest zijn voor Venetiaanse geleerden. Op 20 april 1469 arriveerde het geschenk van de kardinaal in Venetië: 30 kisten met  zo’n 1000 manuscripten en boeken.

Veertiende-eeuws handschrift, met een illustratie van vechtende ridders.

Veertiende-eeuws handschrift, met een illustratie van vechtende ridders.

Op dat moment bestond de boekdrukkunst nog maar nauwelijks. Vermoedelijk zijn de bijbels die Gutenberg in 1453 en 1454 drukte de oudste boeken
ter wereld. Verreweg
het grootste deel
van Bessariones verzameling bestond dan ook uit manuscripten, merendeels in het Grieks en Latijn.
De kardinaal – een byzantijns geleerde, humanist en een van de grootste taalkundigen van zijn tijd – heeft zich zeer ingespannen voor de vertaling en verspreiding van de klassieke Grieken in het Latijn.

Maar om nou te zeggen dat Venetië meteen zo goed op die schat aan kennis heeft gepast? La Serenissima was in de vijftiende eeuw een machtige handelsrepubliek, geleerdheid was niet het  eerste waar de dogen zich mee ophielden. Er woonden wel tal van geleerden, maar dat waren vooral buitenlanders – Joden, Armenen en Grieken. En van de gewone Venetianen kon slechts een enkeling  lezen en schrijven.
Een eerdere schenking, de complete bibliotheek van de dichter Petrarca (1304-1374), is door verwaarlozing zelfs tot stof vergaan.

De ingang van de bibliotheek.

De ingang van de bibliotheek.

Het duurde tot 1537 voordat begonnen werd met de bouw van de biblioteca Marciana, een vroeg-Renaissancegebouw naar een ontwerp van Jacopo Sansovino. Maar toen werd het ook grondig aangepakt. Nog voor de eerste steen van het gebouw was gelegd werd er een bibliothecaris benoemd om de collectie te beheren en uit te breiden.

Inmiddels waren boeken voor La Serenissima namelijk ook een handelsbelang; van de 1821 titels die tussen 1495 en 1497 zijn gedrukt waren er 447 afkomstig uit Venetië, Parijs kwam op de tweede plaats met 181 titels.
Ter vergelijking: het eerste Amsterdamse drukwerk dateert uit 1506.
De Venetiaanse drukkers hadden klanten in heel Europa, via het uitgebreide handelsnetwerk van de Republiek kwamen de boeken wel ter plaatse. Wat hielp bij het succes was dat in Venetië meer mocht worden gepubliceerd dan elders in de RK-wereld.
La Serenissima had weinig op met censuur van buitenaf, de dichter/satiricus Pietro Aretino  (1492-1558) was bepaald niet de enige die er een veilig heenkomen vond toen hij door de paus in de ban was gedaan en uit Rome moest vluchten om niet gevangen te worden gezet. Censuur en internationale handelscontacten gaan nu eenmaal slecht samen, daar was de Republiek terdege van doordrongen.

De leeszaal van de Biblioteca Marciana.

De leeszaal van de Biblioteca Marciana.

In 1603 nam Venetië als eerste staat ter wereld een wet aan die de drukkers verplichte om van elk boek dat ze hadden gedrukt, een exemplaar af te staan aan de bibliotheek. De collectie voer er wel bij. De verzameling omvat nu ruim een miljoen boeken waaronder zo’n 13.000 manuscripten, 2884 incunabelen en circa 24.000 boeken die tussen 1500 en 1600 zijn gedrukt.
Het is nog steeds een wetenschappelijke bibliotheek,  toegang is  voorbehouden aan wetenschappers en studenten. Maar voor wie toch graag iets van de binnenkant wil zien is –  na afspraak – een begeleide rondleiding mogelijk door de ‘monumentale zalen’ van het gebouw. Inlichtingen zijn te krijgen bij de aangrenzende musea op het San Marcoplein:  museum Correr, het Dogenpaleis en het Archeologisch museum.

Gepost in Cultuur, Dagelijks leven, Geschiedenis door Admin
Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
1 Comment »

Brug op, brug af

su-e-zo-per-i-pont-2i

In Nijmegen hebben ze de vierdaagse, Venetië heeft daar een vrolijke miniversie van, Su e zo per i ponti oftewel brug op, brug af. Elk voorjaar is er een zondag voor gereserveerd in maart of april, en vandaag was het weer zo ver.
Er komen altijd heel wat Italianen voor naar de stad, er doen zelfs hele groepen Italianen in klederdracht mee aan Su e zo. Bij het evenement zijn er  namelijk prijzen voor de aantrekkelijkst uitgedoste groepen. En mede dankzij die fleurig geklede deelnemers is de Su e zo een hele aardige manier om Venetië wat beter te leren kennen.

De tocht is nadrukkelijk niet bedoeld als wedstrijd, dat staat su-e-zo-per-i-ponti-2zelfs op de affiches waarmee het festijn wordt aangekondigd, en het duurt ook niet zo lang. Eén zondag, dan is het weer mooi geweest voor een jaar.
Deelnemers kunnen kiezen uit drie afstanden: een van 10,2 km met 42 bruggen, een van 5,4 km met 32 bruggen en voor de kleintjes is er een parcours van 4,4 km met 26 bruggen.
Dat klinkt makkelijker dan het is. Per slot is elke Venetiaanse brug een  trap;  bij iedere brug moet je dus eerst naar boven (in het Venetiaans dialect su) en daarna weer naar beneden (zo). Door het grote aantal trappen in elke route zijn het toch behoorlijk intensieve wandelingen.
Maar een uitputtingsslag Su e zo evenmin, het is bovenal een vrolijke manier om een en ander te zien van een prachtige stad.

Gepost in Cultuur, Dagelijks leven, Feesten door Admin
Tags: , , ,
1 Comment »

Aspergerisotto

risotto-con-asparagi

Onder anderen Ariane vroeg om een recept voor aspergerisotto: bij deze. Als uitgangspunt voor deze risotto nam ik het kookvocht van asperges, daar zit zoveel smaak aan dat het jammer  is om die ongebruikt door de gootsteen te gieten. En natuurlijk zijn er asperges nodig;  gebruik een blikje als voor de risotto geen asperges apart zijn gehouden of overgebleven.

Nodig (voor twee personen)
250 g asperges, schoongemaakt en in stukjes gesneden van 1, 2 cm (kopjes apart houden)
160 g risottorijst
1 l aspergekookvocht
1 ui (gesnipperd)
olijfolie
vers geraspte Parmiggiano Reggiano
peper, zout
Bereiding
Fruit de ui in een flinke scheut olijfolie op een matig vuur tot ze glazig is, roer er de asperges door en vervolgens de rijst. Blijf roeren en giet er na een minuut of twee een soeplepel aspergevocht bij het mengsel. Blijf roeren en voeg nieuw vocht toe wanneer het vorige bijna door de rijst is geabsorbeerd. Roer en giet op deze manier door tot al het kookvocht is verwerkt, dat zal zo’n 15-18 minuten duren. Het eindresultaat moet vochtig zijn.
De kopjes van verse asperges moeten nog even gaar worden,  doe ze na 12 minuten bij de risotto. Voor de kopjes van gekookte asperges is 1 minuut meekoken lang genoeg, die hoeven alleen maar door-en-door warm te worden.
Maak de risotto op smaak af met peper en zout, dien het gerecht direct op en serveer er vers geraspte Parmiggiano Reggiano bij.

Gepost in Dagelijks leven, Eten en drinken door Admin
Tags: ,
1 Comment »

Paasasperges

asparagi-schilderij

Vandaag, eerste Paasdag, hebben we  asperges in de tuin gegeten. De mogelijkheden van mijn Venetiaanse keukentje zijn beperkt – zo er zijn maar twee gaspitten – maar een aspergemaal leek goed te doen. De inventaris omvat een reusachtige vispan, groot genoeg voor een tienpersoonsvis, daarin pasten asperges met gemak. Eén gaspit voor de asperges, de andere om eieren hard te koken en boter te smelten: fluitje van een cent, zelfs in een primitieve keuken.
Eén gast zou voor de wijn zorgen, een ander voor dolce, kleine taartjes als nagerecht – ik hoefde me nergens zorgen over te  maken.

Bij de groentestalletjes op de markt werd het lastig. Alle asperges, zowel de groene als de witte, waren in bossen gebundeld en anders dan in Nederland varieerde het gewicht van bos tot bos. Het waren allemaal fikse bossen, ook de kleinste woog nog ruim 1 kg.
Italianen vinden dat blijkbaar geen punt, die hebben de gewoonte om de dag na een aspergemaal aspergerisotto te maken. Dat ga ik ze nadoen, er is genoeg voor ingeslagen.

Door naar de supermarkt voor nootmuscaat en ander aspergetoebehoren. Maar wat ze daar ook hadden, géén busjes gemalen nootmuscaat, alleen muscaatnoten. Weliswaar ben ik een groot voorstander van zelf geraspte nootmuscaat, maar in mijn Venetiaanse keuken is niets te vinden wat desnoods als noodrasp dienst zou kunnen doen. En mijn eigen rasp ligt in Nederland. Eerst maar eens voorleggen aan de buren, besloot ik, wie weet had een van hen wel nootmuscaat.

Weer thuis de aluminum vispan te voorschijn gehaald, voor het eerst. Goed dat ik daar niet tot pal voor de maaltijd mee had gewacht: de binnenkant was griezelig veelkleurig, joost mag weten wanneer hij voor het laatst is schoongemaakt. En omdat hij na een schrobbeurt met staalwol nog steeds vreemde kleuren vertoonde is hij ongebruikt teruggezet in de kast, zo ver mogelijk achterin. Liever, veel liever wat ingekorte asperges uit een kleinere maar schone pan.

Tijd om na te denken over de eigenlijke maaltijd. Wat zou de beste manier zijn om de asperges op te dienen? In het hele huis is geen schaal die daar groot genoeg voor is – trouwens, net zo min als voldoende grote platte borden voor de gasten. En er is ook al geen schuimspaan, en hoe kun je nou aspergevocht voor risotto bewaren zonder gereedschap om stengels en kookvocht van elkaar te scheiden?
De buren maakten korte metten met dit getob. Ik kreeg nootmuscaat mee, een aspergeschaal en borden. Geen schuimspaan (dat is niet Italiaans), maar wel een vergiet met een platte bodem. Handig ding!  asperges-gareEn over mijn etentje maakten ze zich nog drukker dan ik. ‘Weet je zeker dat dit alles is wat je nodig hebt? Ik ben morgenochtend nog thuis, dus als je nog iets bedenkt…’

De aspergemaaltijd vanmiddag was een groot succes. Eten in de tuin is bijzonder in Venetië, zoveel tuinen zijn er niet. En de asperges waren heerlijk. Ik hoop ze dit jaar nog geregeld te eten, zij het liever elders dan thuis. Asperges koken is weliswaar een fluitje van een cent, maar zonder passende keukenuitrusting is het vervolg een verschrikkelijk gedoe.

Gepost in Dagelijks leven, Eten en drinken, Feesten door Admin
Tags: , , , , , , ,
2 Comments »

Palmpasen

olijftak

Wellicht omdat het vandaag palmpasen is gingen er vanmorgen veel mensen naar de mis. Dat was op straat te merken, in heel Venetië liepen vanmiddag mensen met een tak, een tak die in de kerk was gezegend.  Geen palmtakken, ook al heet het feest in Italië net als in Nederland palmpasen en zijn hier palmen genoeg voorhanden om er takken van te kunnen uitdelen, maar olijftakken.
Ik heb nu twee van die takken in huis, alletwee gekregen van Venetianen die na de mis niet alleen een tak voor zichzelf hadden meegenomen maar ook voor mensen in hun omgeving. Dat is hier blijkbaar  de gewoonte. Leuke verrassing! Een olijftak is een symbool voor leven en voortbestaan sinds de bijbelfiguur Noach zo’n tak kreeg als het eerste teken van leven op aarde na de zondvloed, zo’n zinnebeeld kun je best in tweevoud in huis hebben.palmpasenstok2a

Ietwat tot mijn verbazing heb ik in Venetië voor palmpasen nergens speciale lekkernijen gezien. Ook geen palmpasenstokken of versierde broodhaantjes, helemaal niks. Ik wist niet dat het bestond, een feest  waar Nederlandse bakkers meer werk maken van dan Italiaanse.
Wel liggen de winkels nu vol colomba’s, lekkere cakes in de vorm van een gestyleerde duif, maar die horen meer bij de paastijd en Pasen dan bij palmpasen.

Gepost in Cultuur, Dagelijks leven, Eten en drinken, Feesten, Geschiedenis door Admin
Tags: , , , , ,
No Comments »
WP Theme & Icons by N.Design Studio
Entries RSS Comments RSS Inloggen